Naftna saga o skandinavskoj etici i crnogorskim tenderima

24. decembra 1969. godine otkriveno je prvo veliko naftno polje na teritoriji Norveške, koja do tada nije bila ekonomska svjetska sila. Današnjih 5 miliona stanovnika ove skandinavske države zbog ovog otkrića nedavno su postali  – milioneri. Naravno, u norveškim krunama. Kako je ovo moguće?

Naftnim i prirodnim resursima države Norveške upravlja Vladin Penzioni Globalni Fond. Samo ime govori o brizi norveške vlade za najugroženiji sloj stanovništva. Aktiva kojom ovaj Fond upravlja iznosi 833 milijarde dolara; u svom vlasništvu ima 1,25% svih svjetskih akcija. Prosječan povraćaj na sredstva iznosi 3,41% na godišnjem nivou. Ipak, ono što ovaj Fond čini posebno nevjerovatnim je jedinstveni etički kodeks prilikom investiranja.

U ovom Fondu je zabranjeno investiranje u kompanije koje koriste djecu kao jeftinu radnu snagu, u kompanije koje proizvode nuklearno naoružanje, mine, bombe. Takođe, zabranjeno je investiranje u kompanije koje proizvode duvan, kao i u kompanije koje krše propise iz oblasti zaštite prirode. Investicije ovog Fonda moraju biti i geografski izbalansirane. Tako  su na kraju 2012. godine ulaganja iznosila 48% u Evropi, 15,5% u Aziji i 35,6% u Americi i Aziji.

Podsjećamo, u avgustu 2013. godine Crna Gora je raspisala tender za dodjelu koncecija za proizvodnju ugljovodonika (čitaj: nafte i gasa). Ono što je najzanimljivije iz ovog javnog poziva je sljedeće: Crnoj Gori ostaje procenat od korišćenja nafte u visini od 5 do 12% u zavisnosti od nivoa proivodnje, dok za gas taj procenat iznosi 2%. Pored toga, koncesionar plaća 300 eura godišnje po kilometru kvadratnom ako želi koncesiju do 7 godina ili 3.000 eura po kilometru kvadratnom ako želi koncesiju na period duži od 8 godina.

Zauzvrat, koncesionar dobija mogućnost eksploatisanja nafte i gasa na duži vremenski period. Za razliku od Norvežana, našim prirodnim resursima će upravljati neka strana kompanija. Đe su oni sad – vratite se na prvu rečenicu u ovom postu.

Da smo makar dio od 800 miliona eura uloženih u autoput uložili u eksploataciju nafte i gasa, možda bi i mi bili za par decenija milioneri i to eurski. Ovako, ostaće nam samo kapljice nafte našeg prirodnog bogatstva.

Do čitanja.