Epski kontekst pozitivne nule

Dočekasno i kraj super-loših prenosa Olimpijskih igara na našem Javnom servisu. Samim tim, logično, završene su i Olimpijske igre; valjda je tako ako nam ne kažu drugačije na RTCG.

Kao što je svima poznato, učinak naših olimpijaca je poznat. Nijedna medalja. Nula, što se veli. Loše? Apsolutno ne – naši sportisti su upisali pozitivnu nulu na konto OI. Kako sad 0 može biti pozitivna? Po matematičkim definicijama, 0 je cijeli broj koji nije ni pozitivan ni negativan; ni paran ni neparan. Ako broj 0 dodate bilo kom broju, ne povećavate mu  vrijednost. Ali to je samo – matematika! U ekonomiji (makar na našim prostorima), nulu smo stavili  u slavni kontekst pozitivnih misli.

Da pojasnimo – u doba SFRJ, koncept pozitivne nule je bio prisutan u kolektivima koji na kraju godine nisu bilježili ni profit ni gubitak, već su bili – na nuli. Preduzeće je izmirivalo obaveze za poreze, plate i dorpinose, dobavljače; investiralo se u nove projekte, omogućavalo je sportsko-reakreativne aktivnosti, redovni su bili obroci za zaposlene uz prateće događaje koji su bili od širokom društvenog značaja… Dakle, iz prihoda preduzeća zadovoljavali su se pojedinačni ali opšti interesi koji su imali značajan uticaj na stvaranje socijalističkog društvenog poretka koji je propagirao jednakost među radničkom klasom. Drugim riječima,  stvarana je vrijednost koja se nije mogla platiti novcem (iako to većina ljudi nije ni razumijela; ni tada a na žalost ni sad).

.

.

SFRJ je, uz sve svoje manjkavosti, bila industrijski i ekonomski jaka država (o politici i Titovom rolanju Cohibe u Bijeloj kući pred predsjednikom SAD-a i da ne govorimo). U Jugoslaviji, pratili su se svjetski trendovi u svim sferama  života: kulturi, nauci, sportu, ekonomiji, industriji, inovacijama, turizmu.. Posebno se to odnosilo na automobilsku industriju, duvansku i farmaceutsku industriju, industriju kućnih aparata, tešku industriju, namjensku i prehrambenu industriju. Na primjer, u  elektroindustrijama u SFRJ su se pravili televizori istovremeno kad i u SAD, Japanu, Njemačkoj… Zamislite sad da jedan Apple ili Samsung pravi mobilne telefone kod nas? Ili ne-daj-Bože da mi lansiramo naš brend pametnih telefona?!  Ili da proizvodimo tehnologiju za solarnu energiju?! Priznajte, dobar vic sa gorkim ukusom na kraju procesa buđenja.

.

.

Zapravno, današnje kompanije u državnom vlasništvu (čast izuzecima, naravno) ne samo da ne posluju na principima pozitivne nule, već su u debelom minusu, koje se krpe iz budžeta koje plaćaju poreski obveznici. a koji povećavaju ukupan javni dug. Podsjetimo, vajni ekonomisti su nas svojevremeno ubjeđivali da je dug od 20 milijardi dolara i integrisanom izvozno orijentisanom ekonomijom, neodrživ; podsjećamo, današnji dug zemalja koje su nastale iz takve države iznosi preko 140 milijardi dolara.

Današnji topli obrok je sveden na minimum dok radnike obliva hladni znoj da li će biti na najavljenim spiskovima prekobrojnih. U dogledno vrijeme, očekuje se sukob epskih razmjera između radnika i države kada se bude dodatno stezao makroekonomski kaiš.

.

.

Kad smo kod epike, napade nas flešbek školskih dana; sjećate li se narodne epske pjesme Ženidba kralja Vukašina? Za one koji ne znaju, da je ukratko prepričamo – Vukašin je zli lik koji hoće da osvoji carstvo junaka Momčila. U pomoć mu priskače Momčilova žena – Vidosava, koja izdaje svog supruga zbog, pogađate, zlog Vukašina. Kada se izdaja desi, Vidosava Vukašinu daje Momčilove stvari- ruho i oružje. Citiramo epski krešendo:

“Što Momčilu bilo do koljena,

Vukašinu po zemlji se vuče!

što Momčilu taman kalpak bio,

Vukašinu na ramena pada!

što Momčilu taman čizma bila,

tu Vukašin obje noge meće!

što Momčilu zlatan prsten bio,

tu Vukašin tri prsta zavlači!

što Momčilu taman sablja bila,

Vukašinu s’ aršin zemljom vuče!

što Momčilu taman džeba bila,

kralj se pod njom ni dignut ne može!”

Da zaključimo – što je Jugoslaviji bilo do koljena, ovom našem geografskom prostorom se po zemlji vuče.

.

.

Ako ste pravilno stavili ovaj epski klasik u kontekst teksta, vjerovatno ste shvatili da je pozitivna nula mnogo više od broja koji nema vrijednost, mnogo više od pukog računovodstvenog iskaza – ona predstavlja način zivota koji u sebi ne sadrži elemente viška novca i ne stvara gramzivost i pohlepu. Kada učinku naših olimpijaca koji treniraju u više nego bijednim uslovima dodamo pozitivnu nulu, dobijamo mnogo više od puke medalje.

p.s. likovima koji komentarišu crnogroski neuspjeh na OI, a nisu uložili 5 minuta vremena da nešto urade u životu, dajemo čistu matematičku nulu.