Afrikanizacija Crne Gore, KAP po KAP

Broj 13 u Periodnom sistemu elemenata. Potiče od latinske riječi alumen, što znači gorka so. Čini 8,1% Zemljine kore. Može se reciklirati do smaka svijeta. Nekada je bio skoro dva puta skuplji od zlata. Omiljeni crnogorski metal, Aluminijum (nije zlato, ne, ne).

U susret najavljenoj objavi najpovoljnijeg ponuđača za imovinu KAP-a koja je sprovedena kroz stečani postupak, pokušacemo da u nekoliko rečenica objasnimo suštinu načina funkcionisanja poslovnog modela KAP-a. Da prejudiciramo – rezultat ovakvog poslovnog modela je poznat svima. Stečaj.

Toga 12. Februara 1969. godine u tadašnjem Titogradu bilo je svečano – položen je kamen temeljac za izgradnju Kombinata aluminijuma Titograd. U tim veselim trenucima, dok su zvanice aplaudirajući ispijale konjak Zvečevo i pušile Lovćen, niko nije sumnjao da će ova fabrika za nekoliko decenija postati mitsko utočište gubitaka crnogorske ekonomije.

AL(Hemija): Kako bi pravilno razumijeli cijelu priču oko KAP-a, demistifikovali smo proces proizvodnje i  opisali ga u sedam koraka:

1. Kopa se boksit u Rudnicima boksita;

2. U KAP-u se boksit pere i melje;

3. Preradom boksita se dobija aluminijum oksid;

4. Aluminijum oksid se pretvara u aluminujum uz pomoc struje i anode (ugljenika);

5. Struja se pusta izmedju negativne i pozitivne anode (ugljenika);

6. Anoda reaguje sa kiseonikom u alumijum oksidu i formira karbon dioksid;

7. Rezultat navedenog procesa je sirovi alumijum.

Surova matematika: Cijena jedne tone ovako dobijenog aluminijuma na 09.01.2014 godine iznosi 1757,49 dolara ili 1,75 dolara za kilogram ili 1,28 EUR. Po toj cijeni aluminijuma, KAP nije profitabilan zbog visokih troškova električne energije. Zato valjda Vlada daje subvencije za struju. I otpušta hiljade radnika.

Za potrebe kratke analize profitabilnosti KAP-a uzecemo sljedeći primjer: 100 grama alumijumske folije košta 2 EUR, sto znaci da jedan kilogram folije kosta 20 EUR. Ako podijelimo cijenu prerađenog aluminujuma sa cijenom jednog kilograma sirovog aluminijuma, dobijamo da je prerađeni aluminijum 15,6 puta skuplji od sirovog. U procentima, to iznosi 1.562%! Treba li komentarisati kakvi bi bili prihodi da KAP ima svoje prerađivačke kapacitete pri proizvodnji 100.000 tona aluminijuma? Izgleda da treba: pri proizvodnji 100.000 tona sirovog aluminijuma, prihod iznosi 128 miliona EUR; pri preradi 100.000 tona aluminijuma, prihod iznosi 2 MILIJARDE EUR. Razlika iznosi tričavih 1,8 MILIJARDI eura, što iznosi preko 50% crnogorskog bruto društvenog proizvoda. Za godinu dana prerade aluminijuma mogli bi da finansiramo izgradnju cijelog auto puta. Za 10 godina, cifra koju bi Crna Gora mogla da zaradi iznosi 20 milijardi EUR-a. Zbog čega se odričemo ovih prihoda, pitanje je svih pitanja.

Rezime: Način na koji se eksploatišu prirodna bogatstva Crne Gore možemo slobodno nazvati afrikanizacijom (nadamo se da se naši afrički prijatelji neće ljutiti zbog poređenja). Jeftini prirodni resursi, niski troškovi radne snage, državna subvencija u cijeni struje, izdavanje drzavnih garancija za peglanje gubitaka, garantovana prodaja svjetskom trgovcu berzanskom robom. U kladioničarskom žargonu ovo se zove “iz 1 u 1”; kvota iznosi 1,05.

Sve dok KAP ne počne sa preradom aluminijuma, praviće sirove gubitke na uštrb poreskih obveznika. Takav KAP nije i ne može biti u funkciji razvoja sveukupnog crnogorske ekonomije. Matematika je jasna i neumoljiva; postoji 2 milijarde razloga za razvoj prerađivačke industrije.